Ja, een mantelzorgmakelaar kan zeker helpen wanneer een werknemer minder uren wil werken vanwege mantelzorg. De makelaar begeleidt zowel de werknemer als de werkgever bij het vinden van een werkbare oplossing: van het inventariseren van de zorgsituatie tot het voeren van het gesprek over aanpassingen in werktijden of verlof. De vragen hieronder geven een volledig beeld van wat een mantelzorgmakelaar concreet doet, wanneer inschakelen zinvol is, en wie de kosten draagt.
Wat kan een mantelzorgmakelaar concreet regelen voor een werknemer?
Een mantelzorgmakelaar brengt samen met de werknemer de volledige zorgsituatie in kaart en vertaalt die naar concrete stappen die de combinatie van werk en mantelzorg hanteerbaar maken. Dat gaat verder dan advies: de makelaar neemt ook praktische taken over en staat de werknemer bij in gesprekken met de werkgever.
Concreet kan een mantelzorgmakelaar onder meer het volgende regelen:
- Het inventariseren van welke zorgtaken de werknemer verricht en hoeveel tijd en energie die kosten
- Het aanvragen van een indicatie of persoonsgebonden budget (PGB) voor aanvullende zorg
- Het in kaart brengen van beschikbare voorzieningen, regelingen en verlofrechten
- Het invullen van formulieren en het afhandelen van administratieve rompslomp
- Het voorbereiden en desgewenst bijwonen van het gesprek met de leidinggevende over aanpassingen in werktijden, thuiswerkmogelijkheden of verlof
- Het adviseren over mantelzorgvriendelijke werkarrangementen die passen bij de situatie van de werknemer
Door al deze taken te bundelen voorkomt de mantelzorgmakelaar dat de werknemer zelf moet uitzoeken welke wegen bewandeld kunnen worden. Dat is juist in een periode van hoge belasting een groot voordeel: de werknemer hoeft niet alles alleen te regelen, en de werkgever krijgt een helder beeld van wat er speelt en wat er mogelijk is.
Heeft een werknemer recht op minder uren werken vanwege mantelzorg?
Een werknemer heeft in Nederland geen absoluut recht op minder uren werken specifiek vanwege mantelzorg, maar de Wet flexibel werken geeft werknemers wel het recht om een verzoek tot aanpassing van de arbeidsduur in te dienen. De werkgever is verplicht dit verzoek serieus te overwegen en kan het alleen afwijzen als er een zwaarwegend bedrijfsbelang is.
Daarnaast bestaan er verlofrechten die mantelzorgers kunnen ondersteunen zonder dat de arbeidsuren permanent worden aangepast:
- Kortdurend zorgverlof: voor noodzakelijke verzorging van een ziek familielid, met doorbetaling van minimaal 70 procent van het loon
- Langdurend zorgverlof: voor intensieve zorg bij levensbedreigende ziekte of ernstige hulpbehoevendheid, onbetaald maar wel met behoud van de arbeidsplaats
- Calamiteitenverlof: voor onvoorziene acute situaties, betaald en van korte duur
In de praktijk is een goed gesprek met de werkgever vaak de meest effectieve route. Een mantelzorgmakelaar kan daarin een waardevolle rol spelen: door de situatie objectief te beschrijven en samen met de werknemer een voorstel te formuleren dat voor beide partijen werkbaar is, vergroot de makelaar de kans op een positieve uitkomst aanzienlijk.
Hoe verschilt een mantelzorgmakelaar van een bedrijfsmaatschappelijk werker?
Een mantelzorgmakelaar en een bedrijfsmaatschappelijk werker overlappen gedeeltelijk, maar hebben een duidelijk ander zwaartepunt. Een bedrijfsmaatschappelijk werker richt zich breed op psychosociale problematiek op het werk en in de privésituatie, terwijl een mantelzorgmakelaar gespecialiseerd is in de specifieke uitdagingen van werkende mantelzorgers en de praktische organisatie van zorg.
De belangrijkste verschillen op een rij:
- Specialisatie: De mantelzorgmakelaar heeft diepgaande kennis van zorgregelingen, indicaties, PGB, gemeentelijke voorzieningen en verlofwetgeving. De bedrijfsmaatschappelijk werker heeft een bredere psychosociale focus.
- Praktische uitvoering: De mantelzorgmakelaar neemt ook concrete uitvoerende taken op zich, zoals het aanvragen van voorzieningen. De bedrijfsmaatschappelijk werker begeleidt meer op het vlak van gesprekken en emotionele verwerking.
- Rol richting werkgever: Een mantelzorgmakelaar adviseert de werkgever actief over mantelzorgvriendelijk beleid en kan aanwezig zijn bij het gesprek tussen werknemer en leidinggevende. Dat is geen standaardtaak van de bedrijfsmaatschappelijk werker.
In sommige situaties vullen beide professionals elkaar aan. Wanneer een werknemer naast praktische regeldruk ook emotioneel vastloopt, kan het zinvol zijn om beiden in te schakelen. De mantelzorgmakelaar regelt de praktische kant; de bedrijfsmaatschappelijk werker ondersteunt de werknemer mentaal.
Wanneer is het inschakelen van een mantelzorgmakelaar zinvol voor een werkgever?
Een mantelzorgmakelaar inschakelen is zinvol zodra een werknemer aangeeft moeite te hebben met de combinatie van werk en mantelzorg, of wanneer signalen zichtbaar worden zoals toenemend verzuim, verminderde concentratie of een verzoek om minder uren te werken. Vroeg ingrijpen voorkomt dat de situatie escaleert tot langdurige uitval.
Concrete situaties waarin inschakelen voor een werkgever verstandig is:
- Een werknemer vraagt om aanpassing van werktijden of verlof vanwege zorgtaken
- Er zijn signalen van overbelasting, maar de werknemer heeft zich nog niet ziekgemeld
- De werkgever wil proactief een mantelzorgvriendelijk beleid opzetten voor de hele organisatie
- Een werknemer weet niet welke regelingen beschikbaar zijn en dreigt daardoor vast te lopen
- Er is een gesprek nodig tussen werknemer en leidinggevende waarbij een neutrale begeleider meerwaarde biedt
Investeren in mantelzorgbegeleiding is voor werkgevers ook financieel verstandig. Langdurig verzuim kost aanzienlijk meer dan preventieve ondersteuning. Poortwachter.nu biedt begeleiding voor werkende mantelzorgers als onderdeel van een breder pakket aan preventieve diensten, zodat de werkgever volledig wordt ontzorgd op zowel het praktische als het administratieve vlak.
Wie betaalt de mantelzorgmakelaar: werkgever of werknemer?
In de meeste gevallen betaalt de werkgever de mantelzorgmakelaar. Omdat de begeleiding primair een preventief instrument is dat uitval voorkomt en de duurzame inzetbaarheid van de werknemer beschermt, valt het onder de verantwoordelijkheid van de werkgever als onderdeel van goed personeelsbeleid.
Er zijn echter situaties waarin de kosten anders verdeeld worden:
- Via de gemeente: Sommige gemeenten vergoeden de inzet van een mantelzorgmakelaar geheel of gedeeltelijk via de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Het is de moeite waard dit bij de gemeente van de werknemer na te vragen.
- Via een PGB: Wanneer de te verzorgen persoon beschikt over een persoonsgebonden budget, kunnen de kosten van een mantelzorgmakelaar soms daaruit worden bekostigd.
- Eigen bijdrage: In uitzonderlijke gevallen draagt de werknemer zelf een deel bij, maar dit is niet de gangbare situatie wanneer de begeleiding via de werkgever wordt georganiseerd.
Voor werkgevers die meer willen weten over hoe mantelzorgbegeleiding past binnen een bredere aanpak van preventie en duurzame inzetbaarheid, is het zinvol om de mogelijkheden op maat te verkennen. De financiering hoeft zelden een drempel te zijn als de situatie tijdig bespreekbaar wordt gemaakt.
Gerelateerde artikelen
- Kan thuiswerken helpen bij het combineren van werk en mantelzorg?
- Hoe herken je overbelasting bij een werkende mantelzorger?
- Welke ondersteuning biedt een mantelzorgmakelaar naast het regelen van zorg?
- Kan mantelzorg begeleiding langdurige uitval bij werknemers voorkomen?
- Hoe voorkomt mantelzorg begeleiding verzuim bij werkende mantelzorgers?